Logo Universiteit Leiden.

nl en
(c) - Marc de Haan

René Girard over geweld, mimese en opoffering

René Girard (1923-2015) staat als wijsgerig antropoloog bekend om zijn theorie van de mimetische begeerte. De kerngedachte van Girard is dat onze schijnbaar originele verlangens allemaal voortkomen uit het na-apen van de verlangens van de ander. Dit na-apen van de verlangens van een ander gaat vaak gepaard met jaloezie, rivaliteit en geweld; vooral als het object ondeelbaar is. Zijn theorie van het mimetische verlangen brengt Girard op het spoor van het zondebokmechanisme als drijfveer van de cultuur. Wanneer de mimese gepaard gaat met geweld op grote schaal, zal dit geweld een uitweg vinden met het aanwijzen van een zondebok als bron van het kwaad. De zondebok zal dan collectief worden uitgedreven of vermoord. Hierdoor keert de rust terug in de samenleving en ontstaat er een collectieve identiteit. Girard stelt dat de zondebok op den duur een sacrale status krijgt, waardoor het oorspronkelijk geweld tegen hem wordt verhuld. Opmerkelijk is dat Girard beweert dat mythen, rituelen en ons rechtssysteem allemaal refereren naar dit oorspronkelijke geweld. Girard probeert dan ook telkens mythes en tragedies te interpreteren als vervolgingsteksten. Hierdoor geeft Girard een originele nieuwe interpretatie aan teksten zoals de Griekse tragedie Oedipus. Een speciale status geeft Girard aan de Bijbel. De Bijbel is volgens Girard het enige geschrift dat het zondebokmechanisme onthult en nadrukkelijk de kant kiest van het onschuldige slachtoffer.

De wijsgerige antropoloog René Girard

Opzet van de colleges

  • De relatie tussen mimese, model (de ander) en object
  • Mimetisch geweld en het ontstaan van de samenleving
  • Het zondebokmechanisme en het sacrale geweld
  • Socrates en Jezus: een vergelijking
  • Mimetische begeerte in de literatuur: van Shakespeare tot Dostojevski
  • Terrorisme als modern symptoom van de mimese
  • Oedipus ontrafeld: Girard en de Griekse tragedies
  • Girard als postmodern denker: secularisatie als nieuwe impuls voor religie
  • De romantische leugen: Is authenticiteit wel mogelijk?
  • De mimetische begeerte voorbij: broederschap en het vreedzame vechten

10 maandagen
3, 10, 17, 24 feb, 2, 9,
16, 23, 30 mrt, 6 apr
11.15-13.00 uur
Leiden

Werkvorm

Werk/hoorcollege.
Thuis ca. 2 uur studeren per bijeenkomst.

Studiemateriaal

Syllabus.
Powerpoints na afloop van het colleges.
Literatuurlijst.
NB U wordt verzocht voor het eerste college Sophocles’ Oedipus te lezen.


 

Colleges € 335,-
Met HOVO-fan-pas € 35,-
Syllabus op papier € 20,-

Docent

Martine Berenpas studeerde gezondheidspsychologie en wijsbegeerte aan de Universiteit Leiden en is momenteel bezig met haar promotietraject. In haar onderzoek vergelijkt zij het denken van Emmanuel Levinas met het klassiek Daoïsme van Laozi en Zhuangzi.

Martine Berenpas op de website van de Universiteit Leiden.

Aanmelden

Aanmeldingsformulier voor de colleges met digitaal studiemateriaal

Aanmeldingsformulier voor de colleges met digitaal studiemateriaal en een print van de syllabus

Dit is het reguliere aanmeldingsformulier. Het formulier biedt de mogelijkheid te betalen via Ideal, credit card of door middel van een factuur. NB U ontvangt na verzending van het ingevulde formulier een bevestiging, zodat u kunt controleren of de aanmelding is verwerkt.

Wanneer u meer dan twee collegereeksen volgt, kan het voordeliger zijn een HOVO-fan-pas aan te schaffen via Aanmelden voor veelplegers/grootverbruikers hieronder.

Aanmeldingsformulier voor de colleges met digitaal studiemateriaal

Aanmeldingsformulier voor de colleges met digitaal studiemateriaal en een print van de syllabus

Medewerkers die momenteel aan de Universiteit Leiden verbonden zijn, kunnen met behulp van dit formulier inschrijven. Zij krijgen automatisch 50 % korting.

Het formulier biedt de mogelijkheid te betalen via Ideal, credit card of door middel van een factuur. NB U ontvangt na verzending van het ingevulde formulier een bevestiging, zodat u kunt controleren of de aanmelding is verwerkt.

Aanmeldingsformulier voor veelplegers/grootverbruikers (HOVO-fan-pas)

HOVO-deelnemers kunnen voor € 600,- een HOVO-fan-pas kopen die geldig is voor een half jaar: februari t/m juli en augustus t/m januari. Wie een dergelijke pas bezit kan zich gedurende het half jaar inschrijven voor een sterk gereduceerd tarief. (Zie de cursusbeschrijvingen.) U kunt dit formulier ook gebruiken wanneer u al een geldige HOVO-fan-pas heeft en dus alleen voor de cursus wilt inschrijven.

Aanmeldingsformulier en verzoek om korting

Voor wie in aanmerking wil komen voor de korting van 50% voor mensen met een inkomen rond het sociaal minimum. U dient dit gestandaardiseerde verzoek om korting uit te printen en ingevuld en ondertekend te versturen, vergezeld van kopieën van de gevraagde bewijzen, ten laatste drie weken voor aanvang van de cursus. Op grond van de gevraagde informatie over uw inkomen en vaste lasten besluit HOVO vervolgens of u voor korting in aanmerking komt.
De korting kan slechts gelden voor één collegereeks per semester. Korting op de kosten van excursies, reizen, boeken e.d. is niet mogelijk.
Dit formulier geeft geen mogelijkheid online te betalen: u ontvangt een factuur.

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie