Logo Universiteit Leiden.

nl en

René Girard over geweld, mimese en opoffering

René Girard (1923-2015) staat als wijsgerig antropoloog bekend om zijn theorie van de mimetische begeerte. De kerngedachte van Girard is dat onze schijnbaar originele verlangens allemaal voortkomen uit het na-apen van de verlangens van de ander. Dit na-apen van de verlangens van een ander gaat vaak gepaard met jaloezie, rivaliteit en geweld; vooral als het object ondeelbaar is. Zijn theorie van het mimetische verlangen brengt Girard op het spoor van het zondebokmechanisme als drijfveer van de cultuur. Wanneer de mimese gepaard gaat met geweld op grote schaal, zal dit geweld een uitweg vinden met het aanwijzen van een zondebok als bron van het kwaad. De zondebok zal dan collectief worden uitgedreven of vermoord. Hierdoor keert de rust terug in de samenleving en ontstaat er een collectieve identiteit. Girard stelt dat de zondebok op den duur een sacrale status krijgt, waardoor het oorspronkelijk geweld tegen hem wordt verhuld. Opmerkelijk is dat Girard beweert dat mythen, rituelen en ons rechtssysteem allemaal refereren naar dit oorspronkelijke geweld. Girard probeert dan ook telkens mythes en tragedies te interpreteren als vervolgingsteksten. Hierdoor geeft Girard een originele nieuwe interpretatie aan teksten zoals de Griekse tragedie Oedipus. Een speciale status geeft Girard aan de Bijbel. De Bijbel is volgens Girard het enige geschrift dat het zondebokmechanisme onthult en nadrukkelijk de kant kiest van het onschuldige slachtoffer.

Rene Girard in youtube van de Hoover University
De wijsgerige antropoloog René Girard

Opzet van de colleges

  • De relatie tussen mimese, model (de ander) en object
  • Mimetisch geweld en het ontstaan van de samenleving
  • Het zondebokmechanisme en het sacrale geweld
  • Socrates en Jezus: een vergelijking
  • Mimetische begeerte in de literatuur: van Shakespeare tot Dostojevski
  • Terrorisme als modern symptoom van de mimese
  • Oedipus ontrafeld: Girard en de Griekse tragedies
  • Girard als postmodern denker: secularisatie als nieuwe impuls voor religie
  • De romantische leugen: Is authenticiteit wel mogelijk?
  • De mimetische begeerte voorbij: broederschap en het vreedzame vechten

10 bijeenkomsten
gestart maandag 3 feb
11.15-13.00 uur
vervolg nog onbekend
Leiden

Werkvorm

Werk/hoorcollege.
Thuis ca. 2 uur studeren per bijeenkomst.

Studiemateriaal

Syllabus.
Powerpoints na afloop van het colleges.
Literatuurlijst.
NB U wordt verzocht voor het eerste college Sophocles’ Oedipus te lezen.


 

Colleges € 335,-
Met HOVO-fan-pas € 35,-
Syllabus op papier € 20,-

Docent

Martine Berenpas studeerde gezondheidspsychologie en wijsbegeerte aan de Universiteit Leiden en is momenteel bezig met haar promotietraject. In haar onderzoek vergelijkt zij het denken van Emmanuel Levinas met het klassiek Daoïsme van Laozi en Zhuangzi.

Martine Berenpas op de website van de Universiteit Leiden.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.