Logo Universiteit Leiden.

nl en
(c) - Marc de Haan

Psychisch lijden begrepen vanuit het existentiële denken

Vooral naar aanleiding van Kierkegaard, Nietzsche en Heidegger

Er zijn in de hedendaagse samenleving veel mensen die last hebben van psychische problemen zoals depressie, burn-out, verslavingen, angst. Deze worden vaak gezien als stoornissen van organische aard en behandeld met medicijnen. Tegelijk zijn het problemen van onze psyche en die is niet zonder meer gelijk aan hersenprocessen. Veel problemen komen voort uit hoe ons dagelijkse leven is ingericht, bijvoorbeeld doordat het te stressvol is. We doen veel, maar worden soms voortgedreven door de prestatie-eisen van anderen en de maatschappij waardoor we te weinig zin ervaren. Hierdoor staat vertwijfeling die verschillende vormen kan aannemen zoals somberheid, manie, verslaving. Ook angst speelt een belangrijke rol: om belangrijke mogelijkheden te missen, om niet succesvol te zijn, om te falen en in laatste instantie om te sterven. Vertwijfeling en angst zijn vooral problematisch omdat er geen (religieus) zingevingskader meer is waarbinnen ze tot bedaren gebracht kunnen worden en de psychiatrie lijkt geen andere uitweg te zien dan voorschrijven van medicijnen.

In deze collegereeks beschouwen we het psychisch lijden van vertwijfeling en angst vanuit het existentiële en levensbeschouwelijke denken van Kierkegaard (1813-1855), Nietzsche (1844-1900) en Heidegger (1889-1976). Kenmerkend voor dit denken is de fenomenologische benadering: de stemmingen worden van binnenuit onderzocht: hoe het is om in die stemmingen te zijn, hoe we ze ervaren en hoe ze staan in samenhang met het ontwerp, de loop en de zin van ons leven. We gebruiken teksten van Kierkegaard, Nietzsche en Heidegger, maar ook van verwante onderzoekers op psychisch terrein. We leren van deze denkers dat het begrijpen van psychisch lijden net zo belangrijk is als het verklaren ervan. Dit begrijpen kan immers leiden tot een nieuwe en helende levensbeschouwelijkheid die zo node wordt gemist.

Edvard Munch, Melancholie, 1894-1896, Bergen Kunstmuseum

Opzet van de colleges

  • 1. Het lijden van de psyche is de zaak van de psychiatrie.
  • 2. Het vóórkomen van psychisch lijden en een kritiek op de DSM-systematiek.
  • 3-5. Een psychodynamisch perspectief op psychisch lijden: Kierkegaards analyse van de vertwijfeling.
  • 6. De ervaring van zinloosheid als metafysisch nihilisme bij Nietzsche.
  • 7-8. De angst voor het leven en de dood bij Kierkegaard en Heidegger.
  • 9. De alledaagse intermenselijke relatie als stress en verlies van eigen zijn volgens Heidegger.
  • 10. Het belang van levensbeschouwelijkheid voor de psychiatrie.

Arnold Ziegelaar (1962) is filosoof, schrijver en beeldend kunstenaar. Hij studeerde aanvankelijk natuurkunde, maar studeerde af als filosoof bij de Universiteit Leiden. Hij is als docent filosofie werkzaam in het hoger onderwijs. Zijn interesse ligt vooral bij metafysica, bewustzijnsfilosofie en levensfilosofie. Hij publiceerde Aardse mystiek, inleiding in de filosofie van de verwondering (2015) en Oorspronkelijk bewustzijn, een kritiek van de neuromane rede (2016). Beide boeken ontvingen lovende recensies. Hij verricht als buitenpromovendus bij de Universiteit Leiden onderzoek naar de grondvraag van de metafysica.
Webste van Arnold Ziegelaar. 

10 maandagen
11, 18, 25 feb; 4, 11,
18, 25 mrt; 1, 8, 15 apr
13.15-15.00 uur
Leiden

Hoorcolleges met vragen, discussie.
Thuis ca. 2 uur studeren per bijeenkomst.

Syllabus.
Literatuurlijst.
PDFs van de Powerpoints.

Colleges € 325,-
Met HOVO-fan-pas € 35,-
Studiemateriaal op papier € 42,-

Aanmelden

Aanmeldingsformulier voor de colleges met digitaal studiemateriaal

Aanmeldingsformulier voor de colleges met studiemateriaal op papier

Dit is het reguliere aanmeldingsformulier. Ook studenten die reguliere opleidingen volgen aan de Universiteit Leiden (LEI) en medewerkers die momenteel aan de Universiteit Leiden verbonden zijn, kunnen met behulp van dit formulier inschrijven. Het formulier biedt de mogelijkheid te betalen via Ideal, credit card of door middel van een factuur. NB U ontvangt na verzending van het ingevulde formulier een bevestiging, zodat u kunt controleren of de aanmelding is verwerkt.

Aanmeldingsformulier voor veelplegers/grootverbruikers

HOVO-deelnemers kunnen voor € 600,- een HOVO-fan-pas kopen die geldig is voor een half jaar: februari t/m juli en augustus t/m januari. Wie een dergelijke pas bezit kan zich gedurende het half jaar inschrijven voor een sterk gereduceerd tarief. (Zie de cursusbeschrijvingen.) U kunt dit formulier ook gebruiken wanneer u al een geldige HOVO-fan-pas heeft en dus alleen voor de cursus wilt inschrijven.

Aanmeldingsformulier en verzoek om korting

Voor wie in aanmerking wil komen voor de korting van 50% voor mensen met een inkomen rond het sociaal minimum. U dient dit gestandaardiseerde verzoek om korting uit te printen en ingevuld en ondertekend te versturen, vergezeld van kopieën van de gevraagde bewijzen, ten laatste drie weken voor aanvang van de cursus. Op grond van de gevraagde informatie over uw inkomen en vaste lasten besluit HOVO vervolgens of u voor korting in aanmerking komt.
De korting kan slechts gelden voor één collegereeks per semester. Korting op de kosten van excursies, reizen, boeken e.d. is niet mogelijk.
Dit formulier geeft geen mogelijkheid online te betalen: u ontvangt een factuur.

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie