Logo Universiteit Leiden.

nl en

Friedrich Nietzsche: denker en ziener

Friedrich Nietzsche (1844-1900) is atheïst, nihilist, amoralist, machtsdenker, relativist, onheilsprofeet, levensbeamer en invloedrijk in elke periode na 1900. Ruim een eeuw na zijn dood lijken zijn denkbeelden en profetieën nog weinig aan kracht te hebben ingeboet. Ze kunnen dienen als een kader om de geschiedenis van de Europese cultuur van de laatste anderhalve eeuw beter te begrijpen.

Zijn denken is veelkleurig. Het heeft onder andere  een poëtisch-levensbeschouwelijke kant, een kritisch-sceptische kant en een politiek-metafysische kant. In de Nietzsche-receptie van de afgelopen eeuw wordt vaak één kant benadrukt en de andere verwaarloosd. De laatste tientallen jaren overheersten, bijvoorbeeld in postmodernisme en in de filosofie van de levenskunst, vooral de eerste en tweede kant. Een onschadelijk gemaakt beeld dat past bij de kapitalistische authenticiteitscultuur. 
Dit beeld behoeft bijstelling door de derde kant. De scherpte van zijn moraalkritiek, die soms op het rabiate af is, gevoegd bij zijn diagnose van het nihilisme en bij zijn duistere leer van de wil tot macht, stellen diepe vragen aan de Europese mens en geschiedenis en aan Nietzsches denken zelf.

In deze collegereeks proberen we een evenwichtig beeld van Nietzsches denken te verkrijgen. We onderzoeken eerst denkers die hem hebben beïnvloed: Heraclitus en Schopenhauer. We bespreken vervolgens zijn kritiek op het westerse denken, religie en moraal. We onderzoeken zijn notie van het nihilisme en zijn (vermeende) overwinning ervan. Kritisch kan gesteld worden dat Nietzsche het nihilisme niet overwint, maar het alleen diep aan de orde stelt. We onderzoeken conceptuele verbanden tussen deze gedachten en de Europese geschiedenis van de 20e en 21e eeuw, ook aan de hand van profetische fragmenten van Nietzsche zelf.

Collage met het dodenmasker van Nietsche door Lena Hadees, 1999 (bron: Wikipedia)

Globale opzet van de colleges

  1. Invloeden op Nietzsche: Heraclitus, Pyrrho en Schopenhauer
  2. Nietzsches ‘metafysica’ (I): waarheidsscepsis en perspectivisme.
  3. Nietzsches ‘metafysica’ (II): waardenleer en wil tot macht
  4. Nihilisme als val van de ‘ware wereld’ en als psychologische toestand
  5. Levensaffirmatie en de eeuwige terugkeer van het gelijke
  6. Moraliteit volgens Kant, Schopenhauer en Nietzsche
  7. Van amoraliteit naar immoraliteit: Nietzsches profetie van de morele catastrofe
  8. Nietzsches zijnsvergetelheid volgens Heidegger
  9. Nietzsche en het postmodernisme: Derrida en Rorty
  10. Een weg uit Nietzsche

10 maandagen
7, 14, 21, 28 feb;
7, 14, 21, 28 mrt;
4, 11 apr 2022
13.15-15.00 uur
Leiden, in een collegezaal.

Hoorcollege met interactie.
Thuis 2 tot 4 uur studeren per bijeenkomst.

Studiemateriaal

  • Syllabus met uitleggende teksten en originele fragmenten. En literatuurverwijzingen. 
    In de syllabus komen Duitse en Engelse citaten voor.
  • Pdf's van de powerpoints, na afloop van de colleges.

Colleges en digitaal studiemateriaal € 330

Docent

Arnold Ziegelaar is filosoof en docent in het hoger onderwijs. Hij werkt al meer dan tien jaar voor de HOVO Leiden. Hij publiceerde onder andere Aardse mystiek (2015) en Oorspronkelijk bewustzijn (2016). Hij is als buitenpromovendus verbonden aan de Universiteit Leiden en doet onderzoek naar de grondvraag van de metafysica.

Arnold Ziegelaar op de website van de Universiteit Leiden.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.