Logo Universiteit Leiden.

nl en

Kants Kritiek van de zuivere rede

En het hedendaagse denken

Kritik der reinen Vernunft is het hoofdwerk van Immanuel Kant (1724-1804) dat in 1781 voor het eerst verscheen. Het werk betekende een revolutie in de Europese filosofie. De filosofiegeschiedenis werd voortaan ingedeeld in voor en na Kant. Deze collegereeks is een diepgaande, maar toegankelijke inleiding in het complexe gedachtestelsel van het werk.

We bespreken de tekst van het eerste deel op hoofdlijnen. We gaan in op de zogenaamde ‘copernicaanse wending’: de natuur zoals wij die ervaren, wordt actief gestructureerd door het ik-subject en is daardoor begrijpelijk voor de wetenschap. De werkelijkheid zoals die onafhankelijk van de menselijke ervaring bestaat, is daarmee onkenbaar. We gaan na of deze stelling in het hedendaagse denken nog steeds houdbaar is.

In het tweede deel van de tekst worden door Kant fundamentele beperkingen gesteld aan het vermogen van het denken om de werkelijkheid volledig te begrijpen. Hier ontwikkelt Kant zijn invloedrijke gedachten over kosmologie, psychologie en theologie. We besteden aandacht aan de vraag in hoeverre Kant’s overwegingen nog steeds actueel zijn.

Ziegelaar is van mening dat veel hedendaagse filosofen die zich bezighouden met het wereldraadsel zich onvoldoende rekenschap geven van Kants inzichten. Hedendaagse herlevingen van de godsbewijzen komen niet voldoende tegemoet aan de kantiaanse kritiek. Weliswaar is de copernicaanse wending in bepaalde opzichten achterhaald, maar zijn gedachten over kosmos, God en de bestaansgrond zijn dat niet. Bij Kant openbaren zich voor het eerst in de westerse filosofie begrenzingen van het denken. Daarmee toont zich indirect het bestaansmysterie: ons denken kan het bestaan niet volledig begrijpen.

Immanuel Kant

Arnold Ziegelaar (1962) is filosoof, schrijver en beeldend kunstenaar. Hij studeerde aanvankelijk natuurkunde, maar studeerde af als filosoof bij de Universiteit Leiden. Hij is als docent filosofie werkzaam in het hoger onderwijs. Zijn interesse ligt vooral bij metafysica, bewustzijnsfilosofie en levensfilosofie. Hij publiceerde Aardse mystiek, inleiding in de filosofie van de verwondering (2015) en Oorspronkelijk bewustzijn, een kritiek van de neuromane rede (2016). Beide boeken ontvingen lovende recensies. Hij verricht als buitenpromovendus bij de Universiteit Leiden onderzoek naar de grondvraag van de metafysica.

Website van Arnold Ziegelaar.

10 maandagen
1, 8, 15, 22, 29 okt;
5, 12, 19, 26 nov; 3 dec
13.15-15.00 uur
Leiden

Hoorcolleges met vragen, discussie.
Thuis ca. 2 uur studeren per bijeenkomst.

  • Immanuel Kant, Kritiek van de zuivere rede, vertaald door Japik Veenbaas, Boom, Amsterdam, 2007. ISBN 9789085060178, € 36,50.
  • Syllabus.
  • Korte literatuurlijst voor wie verder wil lezen.
  • PDFs van de powerpoints.

Colleges € 325,- (excl. kosten voor het boek van Kant)
Met HOVO-fan-pas € 35,-
Studiemateriaal op papier € 42,-

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie