Logo Universiteit Leiden.

nl en

Het moeilijke probleem van het bewustzijn

U kunt zich alleen voor de colleges in digitale vorm nog inschrijven. Voor de live colleges is een wachtlijst.

In de afgelopen twee decennia heeft in de Engelstalige filosofie een herleving van het lichaam-geest-probleem plaatsgevonden. Deze herleving is ontstaan doordat tegen de behaviouristische en fysicalistische orthodoxie, die dominant was in de 20e eeuw, belangrijke argumenten zijn ingebracht. Deze argumenten lijken te betekenen dat bewustzijn niet (volledig) gereduceerd kan worden tot gedrag en/of hersenprocessen. Een beginpunt van deze ontwikkeling is het boek The conscious mind uit 1996 van de Australische filosoof David Chalmers. Hij muntte het idee van ‘the hard problem of consciousness’: het probleem dat we subjectief bewustzijn niet kunnen verklaren uit de elektrochemische processen van de hersenen. De argumenten die hij daarvoor gebruikt worden nog steeds bediscussieerd. In het kielzog van Chalmers hebben andere denkers alternatieve theorieën ontwikkeld zoals epifenomenalisme, panpsychisme en eigenschapsdualisme.  In deze collegereeks wordt een beeld gegeven van deze nieuwe ontwikkeling. We plaatsen deze in een verband met de historische opkomst van het moderne lichaam-geest-probleem in de 17e eeuw bij Galilei en Descartes. We vragen ons af wat we onder fysicalisme kunnen verstaan en waarom het lijkt te falen als uiteindelijke opvatting over bewustzijn. We onderzoeken genoemde alternatieve theorieën en de argumenten ervoor en proberen tot een afweging te komen. We bespreken historische denkers als Rene Descartes, Leibniz, Spinoza en Kant en hedendaagse denkers als Chalmers, Nagel, Strawson, McGinn, Goff en anderen.

Opzet van de colleges

  • College 1-2: Het ontstaan van het moderne lichaam-geest probleem in de 17e eeuw: Galilei, Descartes, Hobbes, Spinoza, Leibniz en Kant.
  • College 3: Wat is bewustzijn? Definities, Qualia, verklaring
  • College 4: Wat is fysicalisme? Hempel’s dilemma, identiteitstheorie, emergentisme.
  • College 5-6: Problemen met het fysicalisme: zombie-argument, kennis-argument, transparantie-argument, personalistisch argument
  • College 7-8: panpsychisme. over de psychische aard van de fysische werkelijkheid, het combinatieprobleem en het bewustzijn van de kosmos.
  • College 9. Eigenschapsdualisme. Psychofysische wetten, bewustzijn en de interpretatie van de quantummechanica.
  • College 10 . Afweging en voorlopige conclusie

10 maandagen
5, 12, 19, 26 okt; 2, 9, 16, 30 nov; 7, 14 dec.
13.15-15.00 uur
Rijksmuseum van Oudheden, Leiden

De digitale opnames komen steeds drie dagen na het betreffende college beschikbaar.

Hoorcollege met vragen.
Wie de colleges digitaal volgt, krijgt een link naar een opname van de live bijeenkomsten. De opnames kunnen niet worden gedownload en zijn beschikbaar vanaf drie dagen na de betreffende bijeenkomst tot een maand na de laatste bijeenkomst in de serie.


Thuis 2 uur studeren per week.

Studiemateriaal

-Arnold Ziegelaar, Oorspronkelijk bewustzijn, Isvw Uitgevers,2016. ISBN 9789491693854, € 28,50.
-Presentaties na afloop van de colleges.
-Enkele aanvullende teksten.

Collegeserie in de zaal € 310,-
Collegeserie in digitale vorm € 230,-
Bij de prijzen zijn de digitale bestanden van de syllabus en de powerpoints inbegrepen. U kunt geen print bestellen.

Docent

Arnold Ziegelaar is filosoof, docent en auteur. Hij geeft colleges aan HOVO-instellingen en aan het OVP, daarnaast voert hij een filosofische praktijk die individuele gesprekken, socratisch gesprekken en thematische groepsgesprekken aanbiedt. Zijn interessegebied ligt bij metafysica, levensfilosofie en kunstfilosofie. Hij publiceerde o.a. de boeken Oorspronkelijk bewustzijn (2016) en Aardse mystiek (2015). Hij doet als buitenpromovendus onderzoek aan de Universiteit Leiden.

Website van Arnold Ziegelaar

Aanmelden

Aanmeldingsformulier voor de live colleges 

Aanmeldingsformulier voor de colleges in digitale vorm

Bovenstaande links leiden naar een aanmeldingsformulier voor alle deelnemers die geen aanspraken maken op korting, én voor medewerkers van de Universiteit Leiden (LEI) die momenteel aan de Universiteit Leiden verbonden zijn.

Het formulier biedt de mogelijkheid te betalen via Ideal, credit card of door middel van een factuur. NB U ontvangt na verzending van het ingevulde formulier een bevestiging, zodat u kunt controleren of de aanmelding is verwerkt.

Aanmeldingsformulier en verzoek om korting

Voor wie een beroep wil doen op de kortingsmogelijkheden voor mensen met een inkomen rond het sociale minimum. U dient dit gestandaardiseerde verzoek om korting uit te printen en ingevuld en ondertekend te versturen, vergezeld van kopieën van de gevraagde bewijzen, ten laatste drie weken voor aanvang van de cursus. Op grond van de gevraagde informatie over uw inkomen en vaste lasten besluit HOVO vervolgens of u voor korting in aanmerking komt.
De korting kan slechts gelden voor één collegereeks per semester. Korting op de kosten van excursies, reizen, boeken e.d. is niet mogelijk.
Dit formulier geeft geen mogelijkheid online te betalen: u ontvangt een factuur.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.