Logo Universiteit Leiden.

nl en

Het moeilijke probleem van het bewustzijn

Een collegereeks in oktober, november 2020. De data van de colleges staan nog niet vast en u kunt nog niet inschrijven.

In de afgelopen twee decennia heeft in de Engelstalige filosofie een herleving van het lichaam-geest-probleem plaatsgevonden. Deze herleving is ontstaan doordat tegen de behaviouristische en fysicalistische orthodoxie, die dominant was in de 20e eeuw, belangrijke argumenten zijn ingebracht. Deze argumenten lijken te betekenen dat bewustzijn niet (volledig) gereduceerd kan worden tot gedrag en/of hersenprocessen. Een beginpunt van deze ontwikkeling is het boek The conscious mind uit 1996 van de Australische filosoof David Chalmers. Hij muntte het idee van ‘the hard problem of consciousness’: het probleem dat we subjectief bewustzijn niet kunnen verklaren uit de elektrochemische processen van de hersenen. De argumenten die hij daarvoor gebruikt worden nog steeds bediscussieerd. In het kielzog van Chalmers hebben andere denkers alternatieve theorieën ontwikkeld zoals epifenomenalisme, panpsychisme en eigenschapsdualisme.  In deze collegereeks wordt een beeld gegeven van deze nieuwe ontwikkeling. We plaatsen deze in een verband met de historische opkomst van het moderne lichaam-geest-probleem in de 17e eeuw bij Galilei en Descartes. We vragen ons af wat we onder fysicalisme kunnen verstaan en waarom het lijkt te falen als uiteindelijke opvatting over bewustzijn. We onderzoeken genoemde alternatieve theorieën en de argumenten ervoor en proberen tot een afweging te komen. We bespreken historische denkers als Rene Descartes, Leibniz, Spinoza en Kant en hedendaagse denkers als Chalmers, Nagel, Strawson, McGinn, Goff en anderen.

Opzet van de colleges

  • College 1-2: Het ontstaan van het moderne lichaam-geest probleem in de 17e eeuw: Galilei, Descartes, Hobbes, Spinoza, Leibniz en Kant.
  • College 3: Wat is bewustzijn? Definities, Qualia, verklaring
  • College 4: Wat is fysicalisme? Hempel’s dilemma, identiteitstheorie, emergentisme.
  • College 5-6: Problemen met het fysicalisme: zombie-argument, kennis-argument, transparantie-argument, personalistisch argument
  • College 7-8: panpsychisme. over de psychische aard van de fysische werkelijkheid, het combinatieprobleem en het bewustzijn van de kosmos.
  • College 9. Eigenschapsdualisme. Psychofysische wetten, bewustzijn en de interpretatie van de quantummechanica.
  • College 10 . Afweging en voorlopige conclusie

10 maandagen
in oktober, november 2020
13.15-15.00 uur
Leiden

Werkvorm

Hoorcollege met vragen.
Thuis 2 uur studeren per week.
Er zullen teksten in het Engels worden opgegeven om te bestuderen.

Docent

Arnold Ziegelaar is filosoof, docent en auteur. Hij geeft colleges aan HOVO-instellingen en aan het OVP, daarnaast voert hij een filosofische praktijk die individuele gesprekken, socratisch gesprekken en thematische groepsgesprekken aanbiedt. Zijn interessegebied ligt bij metafysica, levensfilosofie en kunstfilosofie. Hij publiceerde o.a. de boeken Oorspronkelijk bewustzijn (2016) en Aardse mystiek (2015). Hij doet als buitenpromovendus onderzoek aan de Universiteit Leiden.

Website van Arnold Ziegelaar

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.