Logo Universiteit Leiden.

nl en
(c) - Marc de Haan

Grote artsen uit de Grieks-Romeinse oudheid

De geneeskunde als wetenschap is een uitvinding van de Grieken, maar zonder de Romeinen waren hun inzichten nooit zo wijdverbreid. Enkele grote namen springen eruit, sommige nu nog bekend, zoals Hippocrates en Galenus, andere nu minder bekend, maar niet minder belangrijk. We verdiepen ons in de werken van deze medici en gaan na wat de waarde van hun bijdrage is geweest in de loop van 2500 jaar geschiedenis en ook vandaag nog. Waar mogelijk concentreren we ons op de ‘bedside manners’ van de arts en medisch-ethische vraagstukken die van alle tijden zijn.
Tot slot bekijken we enige oude drukken uit de rijke collectie van de UB Leiden die zichtbaar maken welke invloed de grote artsen uit de oudheid eeuwenlang hebben uitgeoefend.

Hippocrates en Galenus in gesprek, fresco kathedraal Anagni, Italië, 13e eeuw

Opzet van de colleges

  • Hippocrates van Kos. (Manfred Horstmanshoff)
  • De Alexandrijnse school: Herophilus van Chalcedon en Erasistratus van Ceos. (Manfred Horstmanshoff)
  • Celsus. (Manfred Horstmanshoff)
  • Rufus van Ephesus. (Hans Haak)
  • Aretaeus van Cappadocië. (Hans Haak)
  • Galenus van Pergamum. (Manfred Horstmanshoff)
  • College in een demonstratiezaal van de UB; oude drukken van medische werken. (Manfred Horstmanshoff)

Dr. H.L. (Hans) Haak

Hans Haak (1940) is emeritus hematoloog Haga Ziekenhuis, gepromoveerd op Rufus van Ephese en sinds 10 jaar actief in de medische geschiedenis van de oudheid. Hij studeerde geneeskunde in Leiden, specialiseerde tot hematoloog in Leiden, Bazel en Seattle en promoveerde in 1978 op een proefschrift over aplastische anemie. Hij was 20 jaar hoofd van de afdeling Hematologie in het ziekenhuis Leyenburg (thans Haga) te Den Haag en onderwijscoördinator aldaar. Na VUT in 2000 was hij enkele jaren voorzitter van de medisch-ethische toetsingscommissie. Hij bestudeert thans de Grieks-Romeinse antieke geneeskunde hetgeen heeft geresulteerd in een tweede proefschrift: Rufus Ephesius, medicus gratiosus. (2013, promotor: prof. dr. H.F.J. Horstmanshoff). Hij werkt nu mee aan de uitgave van een vertaling van Aretaeus en van Hippocratische geschriften in het Nederlands.

Manfred Horstmanshoff (1944) is emeritus-hoogleraar geschiedenis van de antieke geneeskunde, Universiteit Leiden. Hij studeerde klassieke talen in Leiden. Na enkele jaren leraarschap werd hij wetenschappelijk medewerker/universitair docent oude geschiedenis aan de (Rijks)Universiteit Leiden (1976-2005). In 2005 werd hij aldaar benoemd tot bijzonder hoogleraar geschiedenis van de antieke geneeskunde (2005-2011). Van 2012-2015 was hij werkzaam aan de universiteiten van Keulen, Berlijn en Erfurt. In 2000-2001 en 2008-2009 was hij Fellow aan het Netherlands Institute for Advanced Study. Hij publiceerde talrijke boeken en artikelen, voornamelijk op het gebied van de antieke geneeskunde in haar sociale en culturele context. Hij begeleidt nu de verschijning van het werk van Aretaeus en een selectie uit de Hippocratische geschriften in het Nederlands.

7 dinsdagen
26 feb; 5, 12, 19,
26 mrt; 2, 9 apr
13.15-15.00 uur
Leiden

Hoorcolleges met vragen.
Thuis ca. 2 uur studeren per bijeenkomst.
Medische kennis is niet noodzakelijk.

Syllabus deels in het Engels.
Literatuurlijst.
PDFs van de Powerpoints.
Als referentiewerk is aan te raden: Vivian Nutton, Ancient Medicine, Londen en New York, 2004 first edition), 2014 (second edition); beide edities zijn bruikbaar. ISBN 9780415520959, € 37,99.
Als voorbereiding op de colleges: Horstmanshoff, H.F.J., Patiënten zien. Patiënten in de Antieke Geneeskunde, oratie Leiden, 2006, 23 pp.  http://hdl.handle.net/1887/4475
en de podcast: https://dekennisvannu.nl/site/media/De-eed-van-Hippocrates/415

Colleges € 227,50
Met HOVO-fan-pas € 24,50
Studiemateriaal op papier € 24,-

Aanmelden

Aanmeldingsformulier voor de colleges met digitaal studiemateriaal

Aanmeldingsformulier met studiemateriaal op papier

Dit is het reguliere aanmeldingsformulier. Ook studenten die reguliere opleidingen volgen aan de Universiteit Leiden (LEI) en medewerkers die momenteel aan de Universiteit Leiden verbonden zijn, kunnen met behulp van dit formulier inschrijven. Het formulier biedt de mogelijkheid te betalen via Ideal, credit card of door middel van een factuur. NB U ontvangt na verzending van het ingevulde formulier een bevestiging, zodat u kunt controleren of de aanmelding is verwerkt.

Aanmeldingsformulier voor veelplegers/grootverbruikers

HOVO-deelnemers kunnen voor € 600,- een HOVO-fan-pas kopen die geldig is voor een half jaar: februari t/m juli en augustus t/m januari. Wie een dergelijke pas bezit kan zich gedurende het half jaar inschrijven voor een sterk gereduceerd tarief. (Zie de cursusbeschrijvingen.) U kunt dit formulier ook gebruiken wanneer u al een geldige HOVO-fan-pas heeft en dus alleen voor de cursus wilt inschrijven.

Aanmeldingsformulier en verzoek om korting

Voor wie in aanmerking wil komen voor de korting van 50% voor mensen met een inkomen rond het sociaal minimum. U dient dit gestandaardiseerde verzoek om korting uit te printen en ingevuld en ondertekend te versturen, vergezeld van kopieën van de gevraagde bewijzen, ten laatste drie weken voor aanvang van de cursus. Op grond van de gevraagde informatie over uw inkomen en vaste lasten besluit HOVO vervolgens of u voor korting in aanmerking komt.
De korting kan slechts gelden voor één collegereeks per semester. Korting op de kosten van excursies, reizen, boeken e.d. is niet mogelijk.
Dit formulier geeft geen mogelijkheid online te betalen: u ontvangt een factuur.

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie