Logo Universiteit Leiden.

nl en

Fascinatie voor ruïnes

Archeologen zijn net detectives. Ze proberen met de gevonden sporen en objecten aangevuld met teksten het verleden te reconstrueren. In deze reeks van zeven colleges gaat archeologe Annet van Wiechen in op enkele fascinerende ruïnes langs de Middellandse Zee. Per keer behandelt ze twee of drie opgravingen die een bijzondere band hebben of die elkaar aanvullen. Welke geheimen geven die 'oude stenen' prijs? Hoe kan een archeoloog een stad of monument reconstrueren? Vondsten 'spreken', maar ook teksten uit de oudheid kunnen veel informatie geven over de opgegraven resten.

Na een inleiding over de fascinatie voor ruïnes door de eeuwen heen, is de allereerste ruïne de stad die ons het woord bijbel gaf: Byblos (Libanon) waar resten te zien zijn van het derde millennium vC tot en met de middeleeuwen van de kruisvaarders.

Zeus' slippertje met Leto vond plaats in Didyma (Turkije). Het drijvend rotseiland Delos (Griekenland) werd door de god aan de ketting gelegd zodat Leto daar kon bevallen van haar tweeling Apollo en Artemis. In Delfi (Griekenland) wist Apollo de reusachtige slangdraak Python te verslaan. Waarom waren deze drie Apollo-heiligdommen in de oudheid zo belangrijk?

Alexandrië (Egypte) werd door Alexander de Grote in de vierde eeuw vC gesticht en de stad werd een belangrijk cultureel en handelscentrum. Behalve resten van de wereldwonderlijke vuurtoren Pharos en grafmonumenten is niet veel van de stad bewaard gebleven, maar o.a. aan de hand van de indrukwekkende rotsmonumenten van het rozeroodgele Petra (Jordanië) is het mogelijk een idee te krijgen van wereldstad Alexandrië.

In het Spaanse Numantia en Masada (Israël) zijn de resten van de Romeinse belegering en omsingeling nog te zien. Keltiberisch Numantia werd uiteindelijk in 133 vC ingenomen en de joden, die na de neergeslagen opstand van 70 nC in Masada bescherming zochten, konden het hier nog drie jaar lang volhouden tegen de Romeinse overmacht. In Numantia en Masada kozen vrijwel allen vlak vóór overgave aan de Romeinen voor de dood. 

Veel steden werden door de Romeinen gesticht. In Mérida (Spanje) zijn de Romeinse resten schitterend geïntegreerd in de moderne stad, in Xanten (Duitsland) is er een archeologisch park van gemaakt en in Timgad (Algerije) ligt alles er nog min of meer bij zoals de archeologen het hebben achtergelaten.

Twee ruïnes uit de vroeg-islamitische periode, Qusayr Amra (Jordanië) en Khirbat al-Mafjar (Palestijnse gebieden), laten zien hoe deze landelijke residenties (begin achtste eeuw) qua bouw en decoratie schatplichtig waren aan de Grieks-Romeinse, Byzantijnse en Sassanidische werelden. 

Afsluitend neemt Van Wiechen u mee naar de ruïne die er voor het grootste deel niet meer is: Palmyra (Syrië), de rijke handelsstad met connecties van Rome tot China. In de derde eeuw wist vorstin Zenobia met haar generaals een groot gebied op de Romeinen te veroveren, maar uiteindelijk bleek de Romeinse keizer Aurelianus toch te sterk en werd ze – als we de verhalen mogen geloven – in gouden ketenen naar Rome gevoerd.
 

Palmyra, de grote Bel-tempel, © beeldarchief conens & van wiechen

Drs. Annet van Wiechen is archeoloog en zelfstandig cultureel ondernemer.

Website van Annet van Wiechen.

7 donderdagen
18, 25 okt; 1, 8, 22,
29 nov; 6 dec
13.15-15.00 uur
Leiden

Hoorcolleges.
Thuis studeren is niet noodzakelijk.

  • Syllabus.
  • Korte literatuurlijst voor wie verder wil lezen.
  • Powerpoints worden niet verspreid.

Colleges € 227,50
Met HOVO-fan-pas € 24,50
Studiemateriaal op papier € 14,-

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie