Universiteit Leiden

nl en

Papyrologisch Instituut

Demotische papyrologie

Overzicht van de voornaamste onderzoeksprojecten op het gebied van de Demotische papyrologie van het Leids Papyrologisch Instituut.

D1. Laat cursief (abnormaal) hiëratisch: een vergeten schrift uit een vergeten wereld

Medewerker in Leiden: K. Donker van Heel.

Samenwerking met British Museum, Brooklyn Museum, Louvre, Museo Egizio, Nationalbibliothek Wien, Queen’s College (Oxford) en Rijksmuseum van Oudheden. Beoogde samenwerking met prof. Günter Vittmann (Universiteit van Würzburg) en dr. Burkhard Backes (Universiteit van Tübingen).

Egyptologen die juridische documenten uit de Late Tijd in Egypte bestuderen blijven meestal steken bij de teksten die in het vroegdemotisch zijn geschreven. Dit schrift werd in de tweede helft van de zesde eeuw voor Christus over heel Egypte uitgerold. Maar in het zuiden van het land gebruikte men toen een heel ander schrift, het laat cursief (abnormaal) hiëratisch, een lokale, zeer cursieve schriftsoort die rond 530 voor Christus door het vroegdemotisch werd verdrongen. Op het Papyrologisch Instituut werken we systematisch aan het samenstellen van de leermiddelen om dit schrift te leren lezen, omdat deze tot op de dag van vandaag nog ontbreken:

Koenraad Donker van Heel & Joost Golverdingen, An Abnormal Hieratic Reading Book Containing Texts from the British Museum (London), the Brooklyn Museum (New York), the Egyptian Museum (Cairo), the Louvre (Paris), the Museo Egizio (Turin), the Nationalbibliothek (Vienna), Queen’s College (Oxford) and the Rijksmuseum van Oudheden (Leiden), with a Palaeography of Abnormal Hieratic Signs and Sign Groups

In 2013-2014 zijn drie delen van dit leesboek uitgebracht:

· I: Papyri from London, Brooklyn, Cairo and Leiden (2013) 
· II: Papyri from Paris (2013) 
· III: Papyri from Oxford, Turin, Vienna & Tablets from Egypt & Leiden (2014) 
· IV: A Concise Palaeography of Abnormal Hieratic (Gardiner A-M) (2015) 
· V: A Concise Palaeography of Abnormal Hieratic (Gardiner N-Z) (2015)

Het lezen van dit schrift is erg lastig (de mensen die op dit moment actief publiceren passen in een Fiat 500). Behalve in Leiden is er op dit moment nergens ter wereld een cursus om dit schrift te leren. Daar willen we graag verandering in brengen. Daarom is in 2013 ook een laagdrempelige online syllabus voor collegae ontwikkeld, zodat ze (en studenten) hier zelf mee aan de slag kunnen gaan:

A Very Easy Crash Course in Abnormal Hieratic. Being a Step by Step Introduction to the Least Accessible of All Ancient Egyptian Scripts (2013)

In dit kader zal samen met professor Günter Vittmann van de Universiteit van Würzburg ook worden gewerkt aan de samenstelling van een Abnormhieratisches Namenbuch. Dr. Burkhard Backes (Universiteit van Tübingen) heeft zijn ambitie kenbaar gemaakt om een online woordenboek te ontwikkelen in samenwerking met K. Donker van Heel.

D2. De Eisenlohrcollectie in het Louvre

Medewerker in Leiden: K. Donker van Heel.

Samenwerking met het Louvre en de Leidse studenten/egyptologen Leiden Steffie van Gompel, Petra Hogenboom en Mirjam van Saane.

Systematische publicatie van de vroegdemotische en abnormaal-hiëratische papyri uit de Eisenlohrcollectie (P. Louvre E 7832-7862). Dit project is op enkele stukken na (P. Louvre E 7849 + 7857A + 7857B, 7859 en 7860) voltooid.

D3. Publicatie van het archief van Petebaste zoon van Peteamonip

Medewerker in Leiden: K. Donker van Heel.

Samenwerking met het Louvre.

Systematische publicatie van het abnormaal-hiëratische archief van de choachiet Petebaste zoon van Peteamonip (P. Louvre E 3228A-H), op verzoek van het Louvre. Voorziene publicatie in P.L.Bat. in 2017

D4. Publicatie van P. Turijn 2118, 2119 en 2120

Medewerker in Leiden: K. Donker van Heel.

Samenwerking met Museo Egizio en prof. Sven Vleeming (Universiteit van Trier).

Systematische publicatie van een abnormaal-hiëratisch archief in Turijn, op verzoek van prof. Sven Vleeming.

D5. Capita Selecta Paleografie

Medewerker in Leiden: K. Donker van Heel, P. Hogenboom.

Hoe kan het dat er in Egypte in de Late Tijd twee verschillende schriften werden gebruikt, met twee achterliggende juridische tradities en managementculturen? Hoe hebben die schriften op elkaar ingewerkt? Waar komen ze vandaan? Wat hebben ze gemeen en waarin verschillen ze? Dit nieuwe en spannende onderzoek zal worden verricht door Petra Hogenboom in het kader van haar promotie.

D6. Vrouwenrechten in oud-Egyptische papyri

Vrouwen hadden in het oude Egypte opvallend veel rechten, zeker als we dit vergelijken met de omringende wereld. Is het mogelijk om die rechten helder in beeld te brengen? Een moeilijke vraag. Want als in slechts één papyrus uit rond 1090 voor Christus een Egyptische vrouw door een niet-alledaagse juridische constructie allerlei rechten verkrijgt op het vermogen van haar man, betekent dit dan dat we dit gegeven mogen extrapoleren naar geheel Egypte, met haar geschiedenis van drieduizend jaar (alleen al voor onze jaartelling)? Vermoedelijk niet, en dat gaan we onder meer onderzoeken in de beoogde collegereeks Women’s Rights in Ancient Egyptian Papyri. In het voorjaar van 2014 verscheen Koenraad Donker van Heel, Mrs. Tsenhor. A Female Entrepreneur in Ancient Egypt bij de American University in Cairo Press. Maar daarmee is dit onderwerp nog lang niet uitgeput. Op dit moment werkt Koen Donker van Heel aan een boek over vrouwen in Deir el-Medina. Het manuscript moet in 2015 gereed zijn.

D7. Oud-Egyptisch recht

Medewerker in Leiden: K. Donker van Heel.

Samenwerking met C.J. Martin (Londen) en dr. S. Lippert (CNRS, Universiteit van Montpellier).

Het Papyrologisch Instituut verzorgt sinds jaar en dag een college Oud-Egyptisch Recht voor juristen, egyptologen en andere belangstellenden. Veel van het werk dat we doen heeft betrekking op juridische papyri. Met dr. Sandra Lippert is afgesproken om in 2015 haar onvolprezen Einführung in die altägyptische Rechtsgeschichte (2008) als Engelstalig manuscript op te leveren.

D8. De Demotische ostraca uit Ayn Manawir

Medewerker in Leiden: K. Donker van Heel, Mirjam van Saane (beoogd).

Samenwerking met prof. Michel Chauveau (Sorbonne, EPHE IV) en dr. Damien Agut-Labordère (CNRS, Universiteit van Nanterre).

Tijdens Franse opgravingen in Ayn Manawir (Kharga-oase) zijn vele honderden demotische ostraca gevonden. De meeste hiervan zullen beschikbaar worden gesteld in een omvangrijke database. Koen Donker van Heel is uitgenodigd om het materiaal voor publicatie nauwkeurig te toetsen. In 2015 moet deze database beschikbaar komen.

D9. Demotisch algemeen

Medewerker in Leiden: K. Donker van Heel.

Samenwerking met o.a. Metropolitan Museum of Art, British Museum, enz. Publicatie van individuele teksten en (tweetalige) archieven.