Universiteit Leiden

nl en

Lecture | Journalism Studies Seminars

Politiek is geen sport is geen rampspoed. Taalgebruik in Nederlandse liveblogs.

Date
Thursday 5 March 2020
Time
Series
Journalism Studies Seminars
Location
P.N. van Eyckhof 3
P.N. van Eyckhof 3
2311 BV Leiden
Room
005

Aanleiding

Genres schrijven taalgebruik voor en brengen discours in overeenstemming met verwachtingen (Biber & Conrad, 2019; Frow, 2014; Miller, 1984). Genres zijn belangrijke voorwaarden voor geloofwaardigheid – teksten die genre-conventies schenden, zijn voor publiek moeilijk te begrijpen en daardoor lastig te accepteren (Frow, 2014). Genres zijn dan ook belangrijke tools voor journalisten: zo kan met één genre verschillende situaties worden beschreven en, andersom, kan één situatie met verschillende genres worden beschreven (Buozis & Creech, 2018). Een voorbeeld van zo’n genre is het liveblog. Mediaorganisaties zetten steeds vaker een liveblog in om rampspoed, politieke debatten of sportwedstrijden en -toernooien live en onmiddellijk te verslaan. Er verschenen al eerder studies naar brongebruik in liveblogs (Bennett, 2018), liveblogs als redactionele strategie (Wilczek & Blangetti 2018), populariteit van liveblogs (Thurman & Newman, 2014; Thurman & Shapals, 2016), verschijningsvormen en functie (Thorson & Jackson, 2018) en, onlangs, een typologie van de epistemologie van liveblogs (Matheson & Wahl-Jorgensen, 2020) -- een genre-analyse ontbreekt echter nog. Ondanks de indrukwekkende proliferatie van liveblogs is nog weinig bekend over genre-conventies van liveblogs.

Hoofdvraag en corpus

Deze studie analyseert een variabele van genre-conventies: taalgebruik. De hypothese die daarbij hoort, luidt dat teksten waarschijnlijk tot eenzelfde genre behoren als ze eenzelfde gebeurtenis beschrijven met overeenkomstig taalgebruik. Andersom geldt dat verschillen in taalgebruik waarmee eenzelfde situatie wordt beschreven mogelijk verschillende genres duiden. Uit eerder onderzoek (Van der Lubben, 2019) blijkt deze hypothese te kloppen voor drie verschillende liveblogs over rampspoed (een aanslag in Utrecht, Brussel en een orkaan in de Caraïben). Ondanks verschillende mediaorganisaties die een liveblog plaatsten (Algemeen Dagblad, NOS en NU.nl), verschillende journalisten en datum van publicatie (kortom: verschillen in de situationele context), kwam het taalgebruik over rampspoed tussen deze drie liveblogs sterk overeen en suggereert die overeenkomst mogelijk een linguistische conventie ten aanzien van rampspoed. De vraag die in dit paper centraal staat, luidt in welke mate taalgebruik ook overeenkomt tussen liveblogs over politiek en sport. Als deze blogs eenzelfde overeenkomstig taalgebruik laten zien, zijn er aanwijzingen van genre-conventies voor het genre ‘liveblog’.

Methode

Om overeenkomsten in taalgebruik te kunnen vaststellen, is een corpus samengesteld van negen liveblogs die verschenen bij drie verschillende mediaorganisaties (Algemeen Dagblad, NOS en NU.nl). Er is om twee redenen voor deze mediaorganisaties gekozen. Ten eerste hebben de websites het grootste bereik in Nederland (6, 6,5, respectievelijk 7 miljoen bezoeken per maand). Ten tweede representeren ze drie verschillende media, namelijk een krant (geschreven pers), radio & televisie en online nieuws. Het corpus beslaat drie liveblogs over rampspoed, drie over politiek en drie over sport. Het taalgebruik wordt op zinsniveau geanalyseerd – in totaal worden met Atlas.ti ruim 4.000 zinnen gescoord op vier variabelen en zestien indicatoren. Deze variabelen en indicatoren zijn overgenomen van onderzoek naar verschillen en overeenkomsten in taalgebruik in tabloids en broadsheets in het Verenigd Koninkrijk door Monika Bednarek (Bednarek, 2006). Haar evaluators zijn vertaald en aangevuld.

Conclusie

Uit deze analyse blijkt dat rampspoed, politiek en sport verschillende situaties zijn die ook leiden tot verschillen in taalgebruik. Maar binnen de specifieke liveblogs lijkt sprake van overeenkomstig taalgebruik. Mogelijk is sprake van genre-conventies, niet per se voor ‘het’ liveblog-als-genre, maar specifieker, voor de ‘situationele’ liveblogs. Rampspoed, politiek en sport vragen dus een eigen aanpak en hebben eigen genre-conventies. Wie spport verslaat met conventies van een politiek blog, politiek met conventies van rampspoed of rampspoed met conventies van sport, boet waarschijnlijk aan geloofwaardigheid, begrip en aanvaarding in.

Spreker

Sebastiaan van der Lubben
University of Applied Science, Utrecht
Universiteit Leiden

 

This website uses cookies.  More information.