Universiteit Leiden

nl en

Promotie

Making messages memorable

  • M.J.Y Wackers
Datum
donderdag 24 juni 2021
Tijd
Locatie
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden

Samenvatting

Klassieke retorici als Cicero en Quintilianus raadden sprekers aan om de memoria-taak niet te vergeten: ze adviseerden strategieën om de toespraak te onthouden. Moderne presentatieadviseurs richten zich niet zozeer op het geheugen van de spreker, maar op dat van het publiek: ze adviseren sprekers om hun boodschap memorabel te maken voor luisteraars. Hoewel verschillende retorische technieken in adviesboeken worden gekoppeld aan het onthouden van informatie door het publiek (informatieretentie), zijn de effecten daarvan nog nauwelijks onderzocht. 

Deze dissertatie onderzoekt hoe retorische technieken in speeches informatieretentie van het publiek kunnen bevorderen. Door retorische theorie, presentatieadvies en spreekpraktijk te koppelen aan inzichten uit de geheugenpsychologie, biedt deze dissertatie een systematisch overzicht van retentie als een retorische functie. 

Het proefschrift volgt een aanpak in drie stappen. Ten eerste zijn tachtig invloedrijke Engelstalige en Nederlandstalige presentatieadviesboeken geanalyseerd om een overzicht te krijgen van modern retentieadvies. Veel geadviseerde retentietechnieken blijken samen te hangen met organisatie, elaboratie en visualisatie – drie zogenaamde ‘encodeerprincipes’ die helpen te verklaren hoe informatie in het langetermijngeheugen wordt opgeslagen.

Ten tweede is geanalyseerd hoe onderzoekers, politici en TED-sprekers organisatie- en elaboratietechnieken zoals samenvattingen en anekdotes toepassen in de spreekpraktijk. De resultaten hiervan tonen verschillen met presentatieadviezen en varianten van technieken, afhankelijk van de presentatiesituatie. 

Ten derde zijn er twee experimenten uitgevoerd naar de retentie-effecten van drie organisatietechnieken, toegepast in het slot van informatieve presentaties. Een aankondiging van het slot en een informatieve samenvatting blijken informatieretentie van het publiek te kunnen bevorderen. Daarmee weten we iets preciezer hoe boodschappen beklijven.

Promotor

  • Prof.dr. J.C. de Jong

Proefschriften

Proefschriften van Leidse promovendi zijn na de promotie digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.

Persvragen (alleen voor journalisten)

Maarten Muns, adviseur wetenschapscommunicatie Universiteit Leiden
m.a.muns@bb.leidenuniv.nl
071 527 3282

Praktische vragen:

Bureau pedel (071 527 7211)

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.