Universiteit Leiden

nl en

Afscheidscollege

UITGESTELD Italië onder ons - Lezingen over Italiaanse kunstgeschiedenis ter gelegenheid van het afscheid van Dr. Edward Grasman van de Universiteit Leiden

Datum
maandag 8 juni 2020
Tijd
Locatie
Universiteitsbibliotheek
Witte Singel 26-27
2311 BG Leiden
Zaal
Vossiuszaal

Programma

14.00 uur        Inleidende woorden door Prof. Dr Stijn Bussels

14.10 uur        Introductie van de sprekers door Dr Edward Grasman

14.20 uur        Tim Lubbers M.Jur:  Diligite justitiam quis judicatis terram: juridische elementen in Ambrogio Lorenzetti’s Siënese Allegorie van goed en slecht bestuur

14.40 uur        Philip Muijtjens MPhil: De retoriek van heiligheid? De grafkapel van de kardinaal van Portugal als encomium

15.00 uur        Dr Sara van Dijk: Esprit de l’escalier

15.20 uur        Pauze

15.40 uur        Dr Machtelt Brüggen Israëls: Stilte in de studiolo van Isabella d'Este: een aanzet tot ambiguïteit in schilderkunst en muziek 

16.00 uur        Prof. Dr Michael Kwakkelstein: Was Leonardo da Vinci een misantroop? Wat zijn geschriften onthullen over zijn innerlijk leven

16.20 uur        Dr Edward Grasman: Kapeldecoraties in vijftiende-eeuws Toscane

16.40 uur        Borrel

Belangstellenden kunnen zich vanaf 23 maart aanmelden bij het secretariaat van Kunstgeschiedenis in Leiden: osz-oa-arsenaal@hum.leidenuniv.nl

Sprekers

Tim Lubbers M.Jur.: Diligite justitiam quis judicatis terram: juridische elementen in Ambrogio Lorenzetti’s Siënese Allegorie van goed en slecht bestuur

De wandschilderingen die Ambrogio Lorenzetti (ca. 1290-1348) in 1338-1339 schilderde voor de zogenaamde ‘Zaal van Negen’ in het stadhuis van Siena, behoren tot zijn bekendste werken. Zij staan in de sleutel van de ‘democratisering’ van het gezag in de Italiaanse stadsstaten, waarbij echter ook rechtshistorische factoren een belangrijke rol spelen; de invloed van de academische bestudering van het Romeinse recht in de Italiaanse stadstaten is niet ver weg. Ik zal deze elementen uitlichten en laten zien hoe ze kunnen bijdragen tot een vollediger interpretatie van de schilderingen als geheel.

Philip Muijtjens MPhil: De retoriek van heiligheid? De grafkapel van de kardinaal van Portugal als encomium

De kapel van de Kardinaal van Portugal, begonnen vanaf 1459 en voltooid in c.1475, was een van de grotere kunstprojecten die in Florence plaatsvonden in de vijftiende eeuw. In deze lezing wil ik bepaalde interpretaties van de kapel opnieuw beoordelen en meer contemporaine geschreven bronnen erbij halen. Hierbij zal ik de volgende vraag beantwoorden: is de grafkapel van de Kardinaal van Portugal onderdeel van een bredere tendens waarin vorm en retoriek nauw gecombineerd konden worden in vijftiende-eeuws Italië?

Dr Sara van Dijk: Esprit de l’escalier

Domenico Ghirlandaio’s portret van een jonge vrouw, nu in het Lindenau-Museum in Altenburg, is geen onbekende in het onderzoek naar de artistieke relaties tussen Italië en de Nederlanden. De pose, de landschapsachtergrond en de oorspronkelijke vorm – waarschijnlijk een diptiek – zijn uitvoerig besproken in de literatuur. Het kostuum van de dame is echter onderbelicht gebleven. Kunnen we de opvallend eenvoudige kleding ook in verband brengen met Vlaamse invloeden?

Dr Machtelt Brüggen Israëls: Stilte in de studiolo van Isabella d'Este: een aanzet tot ambiguïteit in schilderkunst en muziek 

De studioli van Isabella d'Este in Mantua markeren misschien wel het begin van het einde van de eenduidigheid in de schilderkunst. Zou het kunnen dat die uitnodiging tot gelaagd kijken mede besloten ligt in de muziek van het devies van de genoteerde stilte en van de puzzelcanon van Johannes Ockeghem die zij in haar vertrekken liet afbeelden?

Prof. Dr Michael Kwakkelstein: Was Leonardo da Vinci een misantroop? Wat zijn geschriften onthullen over zijn innerlijk leven

De algemene veronderstelling is dat Leonardo da Vinci (1452-1519) nooit zijn persoonlijke mening onder woorden heeft gebracht. Biografen en kenners hebben derhalve altijd beweerd dat over Leonardo’s persoonlijkheid weinig bekend is. Deze lezing poogt die opvatting te corrigeren. Ik zal betogen dat Leonardo’s aantekeningen uitspraken en aanwijzingen bevatten van waaruit zijn houding tegenover anderen en tegenover het leven afgeleid kan worden. Tevens zal ik betogen dat Leonardo’s gemoedstoestand op het moment van schrijven afgeleid kan worden uit zijn taalgebruik en de toon waarop hij zich uitdrukt. Deze nieuwe lezing van zijn geschriften biedt een invalshoek op Leonardo’s karakter die genuanceerder is dan het eenzijdige beeld van zijn persoonlijkheid dat zijn tijdgenoten en zijn vroegste biografen hebben gegeven en dat tot de dag van vandaag opgang doet.   

Dr Edward Grasman: Kapeldecoraties in vijftiende-eeuws Toscane

Mijn lezing behelst een pleidooi voor een systematischer onderzoek naar kapeldecoraties in vijftiende-eeuws Toscane. Tot heden is zulk onderzoek vrijwel uitsluitend gericht geweest op individuele kapellen. De hoop lijkt gerechtvaardigd dat door een breder perspectief, vragen naar iconografie en functie waar we nu tegenop lopen, beter beantwoord kunnen worden.

Deze website maakt gebruik van cookies.  Meer informatie.