Universiteit Leiden

nl en

Promotie

Uit Leidse dozen. Brochures als medium in de discussies tussen protestantse modernen en katholieken, 1840-1870

Datum
dinsdag 17 september 2019
Tijd
Locatie
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden

Een wijdverbreid debat in de negentiende eeuw in Nederland was dat over de nieuwe protestantse theologie die rond 1840 opkwam: de 'moderne' of 'liberale' theologie. Deze discussie handelde in essentie over het altijd actuele vraagstuk hoe het geloof kan worden aangepast aan nieuwe tijden. Verschillende partijen namen eraan deel: moderne en behoudende protestanten, katholieken, en vrijdenkers. In dit debat waren brochures (pamfletten) een belangrijk polemisch middel. Aan de hand van brochures richt ik mij in mijn onderzoek op twee partijen, de protestantse ‘modernen' en de katholieken, en dan met name op de externe aspecten van hun discussies. Welk beeld hadden deze vooruitstrevende protestanten van de katholieken, en vice versa? Welke argumenten gebruikte men? Kan kwalitatief brochureonderzoek nieuw licht werpen op traditionele aannames? Deze kwesties worden onderzocht op basis van een selectie van ca. 540 brochures uit de collectie van de Leidse UB. De selectie heeft de vorm gekregen van een beredeneerde catalogus, de Leidse Lijst, zowel online beschikbaar als in een separate bijlage. De voornaamste conclusie is dat het fenomeen 'brochure', door de simpele vorm en vlotte productie, grotendeels verantwoordelijk kan worden gehouden voor de snelle verspreiding van de moderne theologie tussen 1840 en 1870. Een unieke contributie van de studie is dat de twee voornaamste religieuze denominaties in Nederland in de negentiende eeuw tezamen worden besproken, in een context die nieuw licht kan werpen op vragen rond het thema 'religie en cultuur'.

Lees de samenvatting

Promotor

  • Prof.dr. E.G.E. van der Wall

Bijwonen

Promoties zijn vrij toegankelijk, u hoeft zich niet aan te melden.

Proefschriften

Proefschriften van Leidse promovendi zijn na de promotie digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.

Persvragen

Maarten Muns, adviseur wetenschapscommunicatie Universiteit Leiden
m.a.muns@bb.leidenuniv.nl
071 527 3282

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie