Universiteit Leiden

nl en

Alumni-activiteit

Symposium Politiek Debat: “Doe eens normaal, man!” Persoonlijke aanvallen in politieke debatten

Datum
vrijdag 25 januari 2019
Tijd
Locatie
Oude Sterrewacht
Sterrenwachtlaan 11
2311 GW Leiden
Zaal
Zaal B 104

Aan het begin van de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen 2018 sprak Kamervoorzitter Arib haar collega-Kamerleden vermanend toe. Aanleiding daartoe was de toon van het debat in de Tweede Kamer van de dag ervoor. Arib had naar aanleiding daarvan veel reacties uit de samenleving ontvangen. Letterlijk zei zij:

“Mensen ergeren zich ontzettend aan het taalgebruik en de manier waarop wij met elkaar omgaan. Zij vinden het taalgebruik grof en hard. Het debat mag op het scherpst van de snede worden gevoerd, fel en kritisch, maar dat kan ook zonder persoonlijk te worden. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om met respect met elkaar om te gaan. En het aanzien van de Kamer zijn wij allemaal, 150 Kamerleden.”

De kritiek op de toon van het debat en met name op persoonlijke aanvallen daarin is niet nieuw. In de woorden van Arib klinkt de al eeuwenoude Nederlandse opvatting door dat in een politiek, en zeker in een parlementair, debat men zich dient te beperken tot het zakelijk wisselen van argumenten zonder al te veel retorisch vuurwerk en rumoer. De redenen voor de afkeer van dat laatste hebben zich door de eeuwen heen wel ontwikkeld. In de negentiende eeuw vond men rumoer en persoonlijke aanvallen met name onfatsoenlijk, in het interbellum onparlementair en onbeschaafd, in de naoorlogse tijd vooral ondemocratisch.

Maar welke normen en conventies voor politieke debatten worden nu precies geschonden met die persoonlijke aanvallen? En is in het licht van die normen en conventies elke persoonlijke aanval uit den boze in een politiek debat? Politiek gaat immers vaak over het vertrouwen in politici en dat vertrouwen moet ter discussie kunnen worden gesteld, zodat de grens van wat als een (on)geoorloofde persoonlijke aanval geldt, nogal kan verschuiven. Bepaalde vormen van aanval op de persoon kunnen dus functioneel en geoorloofd zijn. De vraag waar de grens ligt is echter niet zo gemakkelijk te beantwoorden. Net zoals het geval is bij vele andere (talige) activiteiten in andere contexten zijn de meeste normen en conventies voor politieke debatten impliciet, in hoge mate cultureel bepaald en over een lange periode geleidelijk ontstaan en ook nog eens aan verandering onderhevig. Je moet dus met andere woorden via empirische analyse van politieke debatten door de jaren heen erachter zien te komen welke normen en conventies er gelden of golden en hoe die zich in de loop der tijd hebben ontwikkeld.

Doel van het symposium is bij te dragen aan de beschrijving en verklaring van de plaats, de functie en de waardering van persoonlijke aanvallen in politieke debatten vanuit zowel een politiek-historisch als een taalwetenschappelijk perspectief.

Sprekers

Khadija Arib (Voorzitter Tweede Kamer), Ton van Haaften (Universiteit Leiden), Carla Hoetink (Radboud Universiteit), Henrike Jansen (Universiteit Leiden), Maarten van Leeuwen (Universiteit Leiden), Jouke Turpijn (UvA) en Henk te Velde (Universiteit Leiden)

Programma

11.00-11.30: Ontvangst met koffie en thee
11.30-11.45: Opening
11.45-12.15: Ton van Haaften, ‘De persoonlijke aanval als argumentatieve strategie’
12.15-12.45: Carla Hoetink: ‘Een parlementaire geschiedenis van de jijbak’
12.45-13.15: Henrike Jansen: ‘Wat weet u daar nou van! De (on)redelijkheid van persoonlijke aanvallen in de politiek'
13.15-14.00: Lunch
14.00-14:30: Jouke Turpijn: ‘Niks persoonlijks, maar… de paradox in Thorbeckes erfenis’
14.30-15.00: Maarten van Leeuwen: ‘De stilistische presentatie van persoonlijke aanvallen in het parlementaire debat’
15.00-15.30: Henk te Velde: ‘‘Vertrouwen in de politiek – Nut en nadeel van de persoonlijke aanval’
15.30-16.00: Koffie/Thee
16.00-17.00: Forumdiscussie met Khadija Arib
17.00-17.15: Afsluiting
17:15-18:00: Borrel

Aanmelden

Deelname aan het symposium is kosteloos. De uiterste aanmelddatum is 22 januari 2019.
Meld je hier aan
Voor vragen over het symposium kun je contact opnemen met Evi Dalmaijer: e.dalmaijer@hum.leidenuniv.nl.

Deelnemerslijst

Naam Jaar van aankomst
Wim Goemans 2003
Dirk Huijsmans  
Maarten Bos  
Emma Verweij  
Siemon Reker  
Nadine Roos  
Mylène Tabernal  
Michiel van der Windt 2013
Iris Grimminck 2013
Dirk Wolthekker 2012
Aad Overgaag 2009
Sebastiaan van Loosbroek 2010
Erika de Joode 2008
Leonie Baatenburg  
Sven Bannink  
P. Boot  
Diana Minnaert 2016
Leonie Schroten 2004
Marienelle Andringa 2004
Emma Anbeek van der Meijden 2007
Roberto la Rocca 1986
Mark van Zoelen 2014
Maarten van der Meulen 2016
Arne Speijer 2005
Ivar Wiegerinck  
Andrew Mason 2005
Pasi Ihalainen  
Roger Louwers 2011
Bernardina Lavino  
Lennart Steenbergen  
Solange Ploeg 2014
Lauren Antonides  
Hans Baaijens  
Edith van Middelkoop  
Rick Van Verseveld  
Madeleine van Heerd  
Ave Luth 2010
Eric Verwoert 2014
Annemarieke Voorsluijs 2011
Pieter Barth  
Koen Evelo 2014
Patrick van Delft 2017
Melchior Vesters 2015
Jens van der Weele 2010
Matthijs Looij 2011
Robin Remmerswaal 2014
Albert van Wijngaarden  
Frank Mijnders 2004
Bertijn van der Steenhoven 2012
Thomas van Halm  
Rosa van Straten 2015
Esther Hijman 2017
Lyke Veen  
Eline Koopman 2009

 

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie