Universiteit Leiden

nl en

Alumnidag Wijsbegeerte: 'De mondiale domesticatie van planten, dieren en mensen.' & 'Botanische tuin'

  • Wouter Oudemans
  • Norbert Peeters
Datum
2 juni 2018
Bezoekadres
P.J. Veth
Nonnensteeg 1-3
2311 VJ Leiden

Programma

Alumni en studenten wijsbegeerte worden van harte uitgenodigd om deel te nemen aan onze alumnidag op 2 juni 2018.

Voorlopig programma:

14.00 uur Welkom door Prof.dr. James McAllister

14.15 uur Lezing Em. Prof. dr. Wouter Oudemans ' De mondiale domesticatie van planten, dieren en mensen.'

15.15 uur Lezing Norbert Peeters MA 'Wat is een botanische tuin?

Aanmelden:
Binnenkort kunt u zich aanmelden voor deze middag

Wouter Oudemans: De mondiale domesticatie van planten, dieren en mensen.

Afbeeldingsresultaat voor wouter oudemans

- Sinds het begin van de landbouw (het neolithicum) is het aangezicht van de aarde getransformeerd. Gecultiveerde planten bedekken het aardoppervlak. Wilde soorten verdwijnen. Er is sprake van een enorme toename aan biomassa.

- Een strijd om het bestaan is ontstaan tussen grassen en bomen, ten nadele van de laatste.

- Het dierenrijk is aangepast geraakt aan de gecultiveerde plantenwereld.  In allerlei opzichten zijn gedomesticeerde planten en dieren geatrofieerd.

- Het is de vraag welke invloed deze wijzigingen hebben op de aard van het menszijn. Het ziet ernaar uit dat niet alleen planten en dieren gedomesticeerd zijn geraakt, maar de mensen ook.

Nietzsche ziet de hedendaagse mens als kuddedier:

Der Europäer verkleidet sich in die Moral, weil er ein krankes, kränkliches, krüppelhaftes Thier geworden ist, das gute Gründe hat, „zahm“ zu sein, weil er beinahe eine Missgeburt, etwas Halbes, Schwaches, Linkisches ist… Nicht die Furchtbarkeit des Raubthiers findet eine moralische Verkleidung nöthig, sondern das Heerdenthier mit seiner tiefen Mittelmässigkeit, Angst und Langenweile an sich selbst.

Hedendaags thermodynamisch, biologisch en genetisch onderzoek laat zien dat Nietzsche wel eens gelijk zou kunnen hebben.

- Wat heeft dat voor filosofische gevolgen?

Th.C.W.Oudemans (1951) is gepensioneerd bijzonder hoogleraar wijsbegeerte aan de universiteit Leiden. Hij publiceerde onder andere Echte Filosofie  en Plantaardig.

Zie verder www.filosofie.info.

Norbert Peeters: Wat is een botanische tuin?

Afbeeldingsresultaat voor th.c.w. oudemans

Wat is een botanische tuin?

Vorig jaar is het Instituut voor Wijsbegeerte van de Leidsche universiteit verhuisd naar het P.J. Veth gebouw, gelegen naast de Hortus botanicus. Een botanische tuin is een vreemd soort tuin. Je hebt een speeltuin, Albert Heijn moestuin, balkontuin, dierentuin of een Japanse tuin. Maar wat is eigenlijk een botanische tuin? In de ruimste zin van het woord betreft het een verzamelnaam voor wetenschappelijke plantcollecties die in een tuin zijn ondergebracht voor beheer, bescherming en bestudering. Toch is daarmee de kous niet af. Door de eeuwen heen verandert telkens weer de betekenis van de botanische tuin.


foto: 'Erfgoed Leiden en Omstreken'

De eerste botanische tuinen zijn niet meer dan kruidentuinen van de medische faculteit. In de zestiende en zeventiende eeuw laten Europese universiteiten apothekerstuinen aanleggen met geneeskrachtige kruiden voor het onderricht aan geneeskunde studenten. Maar dankzij de ontdekkingsreizen ontgroeien botanische tuinen langzaam hun medische functie. Allereerst verandert de kruidentuin in een pronktuin met een orangerie voor exotische gewassen. En met de komst van de eerste verwarmde kassen ondergaat de botanische tuin opnieuw een gedaanteverwisseling. Nu beschikken botanici over het vermogen om in ons koude kikkerlandje een levende collectie van bijvoorbeeld tropische planten te beheren en te onderzoeken. Naarmate de plantenverzamelingen in omvang toenemen, is er ook steeds meer vraag naar een overkoepelend classificatiesysteem. De Zweedse taxonoom Carolus Linnaeus geeft gehoor aan deze oproep en mede dankzij zijn toedoen verandert de tuin van een lukrake plantenverzameling in een zorgvuldig geordende systeemtuin. Van een eenvoudig begin als kruidentuin groeit de botanische tuin in de loop van de achttiende en negentiende eeuw uit tot de drijfas achter koloniale expansie en de toegangspoort voor vele siergewassen die vandaag de dag onze tuinen opfleuren.

Tijdens deze lezing gaan we in vogelvlucht door de geschiedenis van de botanische tuin, waarbij er speciale aandacht is voor de Leidse Hortus botanicus. Na afloop van de lezing wordt er een wandeling georganiseerd door de botanische tuin.

botanischefilosofie.nl/norbert-peeters