Universiteit Leiden

nl en

Promotie

Abstract patterns and representations: the re-cognition of geometric ornament

Datum
17 mei 2018
Tijd
Bezoekadres
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden

In culturen over de hele wereld worden geometrische patronen gebruikt als decoraties. Behalve kunsthistorici en antropologen hebben ook psychologen zich bezig gehouden met de vraag waarom het gebruik daarvan zo wijdverbreid is. Niet zelden ligt aan het antwoord op die vraag de aanname ten grondslag dat in tegenstelling tot naturalistische voorstellingen zoals portretten en landschappen, geometrisch decoratieve patronen niets representeren maar puur om hun formele eigenschappen worden gewaardeerd.

In deze thesis wordt het argument verdedigd dat de manier waarop geometrische patronen als decoraties functioneren juist precies laat zien hoe representatie werkt. Het argument ontvouwt zich onder meer door middel van een uitgebreide analyse van het recente ‘core knowledge’ paradigma uit de cognitieve psychologie. Core knowledge onderzoekers stellen dat culturele fenomenen zoals muziek, taal en visuele patronen, geworteld zijn in aangeboren kennissystemen bijvoorbeeld op het gebied van geometrie en nummer. Hieruit wordt duidelijk dat iedereen over dezelfde mentale bouwstenen beschikt om abstracte patronen te herkennen en te maken. Een analyse van onderzoek uit de antropologie en de semiotiek toont aan dat ook het vermogen om abstracte tekens als representatie van een ander object, lichaam of idee te zien, in elk mens aanwezig moet zijn. Met behulp van theorieën over representatie uit de kunstgeschiedenis, zoals die van Leon Battista Alberti en Gottfried Semper, wordt te n slotte duidelijk hoe het maakproces verloopt door middel waarvan abstracte tekens representaties worden. Geconcludeerd wordt dat als zodanig geometrisch decoratieve patronen op z’n minst en per definitie altijd naar een menselijke maker verwijzen en daarmee naar intentionaliteit.

Promotoren

  • Prof.dr. C.A. van Eck
  • Prof.dr. J.E.C.V. Rooryck

Bijwonen

Promoties zijn vrij toegankelijk, u hoeft zich niet aan te melden.

Proefschriften

Proefschriften van Leidse promovendi zijn na de promotie digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.

Persvragen

Maarten Muns, adviseur wetenschapscommunicatie Universiteit Leiden
m.a.muns@bb.leidenuniv.nl
071 527 3282

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie