Universiteit Leiden Universiteit Leiden

Nederlands English

Promotie

Vijandbeelden. De veiligheidsdiensten en de democratie, 1912-1992

Constant Hijzen

Datum
Tijd
Locatie
Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden

Promotoren

  • Prof.dr. H. te Velde
  • Prof.dr. B.A. de Graaf (Univ. Utrecht)
  • Prof.dr. B.G.J. de Graaff (Univ. Utrecht)

Samenvatting

Inlichtingen- en veiligheidsdiensten moeten tegenover de buitenwereld zwijgen over wat zij precies uitvoeren en weten. Ministers, Kamerleden, journalisten, klagende burgers en ambtenaren hebben zich desondanks door de jaren heen intensief - en sinds het vroegste begin - bemoeid met het doen en laten van hun geheime diensten. In meer en mindere mate hebben zij zich in het licht van steeds andere gebeurtenissen een beeld gevormd van de toegevoegde waarde van de veiligheidsdiensten. Ze voerden een discussie zonder eind over de vraag wat die diensten wel én wat ze nadrukkelijk niet moesten doen. Voor de buitenwereld van de Nederlandse veiligheidsdiensten is in de historiografie nog niet veel aandacht voor geweest.

Dit proefschrift probeert in die lacune te voorzien door licht te werpen op de wisselwerking tussen de veiligheidsdiensten en hun politieke, ambtelijke en maatschappelijke omgeving. In verschillende periodes in de twintigste eeuw wisten verschillende spelers in de omgeving van de veiligheidsdienst invloed uit te oefenen op de dreigingspercepties, organisatiewijze en legitimiteit van de veiligheidsdiensten. Dat leverde per saldo een nieuw soort veiligheidsdienst op. Waar bijvoorbeeld de Centrale Inlichtingendienst in de jaren twintig, in handen van de bewaarders van openbare orde en veiligheid, vooral in het teken stond van revolutiebestrijding, moest de Binnenlandse Veiligheidsdienst in de jaren zestig als gevolg van maatschappelijke protesten toch vooral democratisch en responsief zijn. Deze aanpak laat zien op welke manier politici, ambtenaren en burgers met hun eigen vijandbeelden op het netvlies steeds een nieuwe veiligheidsdienst schiepen.

Bijwonen

Promoties zijn vrij toegankelijk, u hoeft zich niet aan te melden.

Proefschriften

Proefschriften van Leidse promovendi zijn na de promotie digitaal beschikbaar via het Leids Repositorium. De proefschriften op deze site zijn vrij toegankelijk. Alleen in sommige gevallen rust er een tijdelijk embargo op een proefschrift en wordt het proefschrift pas later volledig beschikbaar gesteld.

Persvragen

Inès van Arkel, adviseur wetenschapscommunicatie Universiteit Leiden
i.van.arkel@bb.leidenuniv.nl
071 527 3282