Universiteit Leiden

nl en

Promotie

Choosing Sharia? Multiculturalism, Islamic Fundamentalism and British Sharia Councils

Datum
1 december 2015
Tijd
Zaal
Academiegebouw

Twee politieke ideologieën houden Shariaraden in stand, namelijk multiculturalisme en Islamitisch fundamentalisme. Wat is de verhouding tussen deze ideologieën in het Verenigd Koninkrijk? Op 1 december 2015 promoveert Machteld Zee op dit onderwerp.

Machteld Zees onderzoek vangt aan met vijf modellen voor de relatie tussen staat en religie. Deze zijn: 

  1. politiek atheïsme
  2. politiek agnosticisme
  3. multiculturalisme
  4. staatskerk en 
  5. theocratie.

Het model van het politiek agnosticisme staat voor de behandeling van - of negeren van - alle religies en niet-religies op gelijke voet: de staat neemt uit principe geen standpunt in vóór of tegen religie en (on)gelovigen. Multiculturalisme, daarentegen, richt zich op een positieve behandeling van religieuze minderheden. Het proefschrift behandelt het tweede model, multiculturalisme, en het vijfde model, theocratie. De onderzoeksvraag is: wat zijn de implicaties van de politieke ideologieën van het multiculturalisme en Islamitisch fundamentalisme? En, meer in het bijzonder, wat is de verhouding tussen deze ideologieën als het gaat om het debat over de legitimiteit van Shariaraden in het Verenigd Koninkrijk?

Shariaraden in het Verenigd Koninkrijk

Zee heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar Shariaraden in het Verenigd Koninkrijk. In 2013 bezocht zij een aantal prominente Islamitische rechtbanken en interviewde ze belangrijke actoren in het debat. Volgens Zee houden twee politieke ideologieën Shariaraden in stand, namelijk multiculturalisme en Islamitisch fundamentalisme. 

Het resultaat van haar onderzoek is ten eerste een kritische analyse van de premissen van het multiculturalisme, zoals deze blijken uit de filosofische werken van Charles Taylor, Will Kymlicka en Bhikhu Parekh. Ten tweede presenteert Zee een kernachtige weergave van de implicaties van de politiek-religieuze ideologie van het Islamitisch fundamentalisme. Er is een breed scala aan Islamistische ideologieën en bewegingen, maar er zijn significante overeenkomsten tussen fundamentalisten. Zij geloven in het opleggen van Islamitische wetten, ook wel Sharia genoemd. De kern van het Islamitisch fundamentalisme is een theologisch gerechtvaardigd politiek doel om de samenleving te redden en te zuiveren door middel van het realiseren van een theocratische Shariastaat waarin alle Moslims zijn verenigd. Deze Shariastaat kan worden bereikt door middel van terreur, door middel van een politieke overname, of door een bottom-up benadering. In het Westen is het Islamistische doel om te regeren over gedisciplineerde diasporagemeenschappen aan de hand van Sharia. 

Een uitwerking van deze benadering is te vinden in de oprichting van de eerste Shariaraad in Londen in de jaren ’80 van de vorige eeuw door Islamistische fundamentalisten van de Egyptische Moslimbroederschap en Saoedi-Arabië. Het doel was expliciet om Islamitisch familierecht te brengen naar moslims in het Verenigd Koninkrijk.

In het derde deel van het proefschrift bespreekt Zee wat er precies gebeurt bij dergelijke Shariaraden, hoe de “rechters” daarvan het fundamentalistische gedachtengoed uitdragen en op welke wijze multiculturalisten publiekelijk bijdragen aan de acceptatie hiervan.

Shariaraden staan op gespannen voet met Westerse morele en juridische beginselen van gelijkheid, vrijheid en rechtvaardigheid. Toch hebben ‘high-profile’ multiculturalisten de neiging om een geromantiseerde voorstelling van deze raden te geven. Uit Zees onderzoek blijkt dat dit zowel de fundamentalistische ideologie daarachter als de praktische gevolgen daarvan ten onrechte maskeert. Zij bepleit een alternatief hiervoor; het vasthouden aan een monocultureel rechtssysteem, juist in een multiculturele samenleving, zoals een politiek agnostische staat zou moeten doen. 

Contact persvragen   

Annet van der Helm, hoofd Marketing en Communicatie Faculteit der Rechtsgeleerdheid    
T: 071 -5274865 
E:   a.f.m.van.der.helm@law.leidenuniv.nl

 

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie